Historia

o Naramowicach

W roku 1366 znajdujemy pierwszą źródłową wzmiankę o Naramowicach, występuje niejaki Naram
z Naramovicz.  Znacznie później, bo w roku 1726 w księgach grodzkich zapisano, iż był
w Naramowicach: zrujnowany dwór, piekarnia i młyn wodny.  Z kolei  w roku 1779 zapisano, dwór był już nowy,
„w strychulec budowany”, a otaczał go spory majątek: obora, dwa chlewy, owczarnia trzy stajnie, cztery stodoły.

W XVIIIw.  w skład Naramowic wchodziły: dwór, wieś chłopska i dwa młyny. W roku 1779 we wsi znajdowała
się warzelnia piwa, karczma, kuźnia, 19 domów i 2 młyny.

W II połowie XIX w. na Naramowice składały się: właściwa wieś, Naramowice dwór,  a także osady Wilczy Młyn, Różany Młyn i Naramowice Olędry (nieistniejąca dziś wieś olęderska, założona w 1760).

W XVIII i XIXw. Naramowice stanowiły własność Wilkońskich, Policjann, Moraczewskich, później Jadwigi z Grabowskich Szczanieckiej.
Duże zasługi dla Naramowic miały rodziny Policjan i Moraczewskich.
Józefa Agnieszka z domu Policjanna była żoną Jakóba Moraczewskiego (oryginalna pisownia). Urodziła się 1788r.
w Naramowicach, w  1821r. wyszła za mąż za Jakóba Moraczewskiego, w wianie wniosła Naramowice i Lednogórę.
Jakób Moraczewski herbu Cholewa urodził się w 1784 r. w Zembowie pod Lwówkiem.  Był człowiekiem skromnym, oszczędnym i pracowitym, był właścicielem Naramowic, Lednogóry, dóbr w Zielątkowie pod Obornikami. Oboje byli silnie  związani z Wielkopolską a przede wszystkim z Naramowicami. Nie mieli na względzie siebie i rodziny, lecz dobro obywateli
i mieszkańców. Utrzymanie ziemi w polskich rękach uważali za narodową siłę.
Jakób Moraczewski był człowiekiem pracy organicznej, skromnym, roztropnym, i pracowitym człowiekiem.
Po śmierci żony w 1846r. jeszcze z większym zapałem oddał się krzewieniem pracy od podstaw, oddawał się też nauce i literaturze. Kiedy to w roku 1857 powstało Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Jakób był jednym z pierwszych, którzy się do niego zgłosili oraz je wspierali. Umarł bezdzietnie w Naramowicach 31 sierpnia 1862 r. Pochowany został na cmentarzu farnym – obecnie cmentarz zasłużonych Wielkopolan na wzgórzu Św. Wojciecha.
W swym testamencie zapisał 1000 talarów na budowę nowego budynku szkoły
w Naramowicach. Budowa wg szacunków miała kosztować 1717 talarów. Nowy drugi budynek szkoły wsparł w budowie 500 talarami kolejny dziedzic Benedykt Moraczewski krewny Jakóba. Poprzedni budynek z gliny kryty strzechą ledwo mieścił 60-oro uczących się dzieci. Budynek ten do dzisiaj stoi przy rondzie na ulicy Rubież i Czarnucha.
Osobą związaną z Naramowicami była też Bibianna Moraczewska polska pisarka, działaczka społeczna i niepodległościowa.
Bibianna Moraczewska urodziła się w Zielątkowie k. Obornik jako córka ziemianina Tomasza i Józefy Moraczewskich.
W Zielątkowie spędziła dzieciństwo i młodość. W 1840 po sprzedaży Zielątkowa, przez 2 lata mieszkała w Naramowicach,
a od 1842 w samym Poznaniu razem z bratem Jędrzejem Moraczewskim, historykiem przedstawicielem lelewelowskiej szkoły historycznej publicystą i  również działaczem społecznym, z którym prowadziła salon literacko-intelektualny.

Dwór w Naramowicach powstał w połowie XIXw., pod koniec tego wieku do pałacu dobudowano  boczne skrzydło
oraz narożną, ośmioboczną wieżę.

W wyniku tej rozbudowy budynek zyskał bardziej reprezentacyjny pałacowy wygląd. Liczne boniowania  elewacji,
oprawa portali drzwiowych i okien oraz ozdobne gzymsy i pilastry dopełniały wystroju nowej rezydencji, która stała się punktem centralnym zespołu parkowego.

dwor-Naramowice-1928
Z teki Henryka Kota – naramowickie wspomnienie
 
Zespół pałacowo-parkowy w Naramowicach pierwotnie składał się z dworu, oficyny oraz krajobrazowego parku z domkiem ogrodnika. Około 1916r. tere parku został powiększony w kierunku południowym. Utworzono wówczas przed rezydencją półkolisty podjazd wraz z regularnymi rabatami.
Naramowice-zespol-palacowo-parkowy1928
Prowadziła do niego poprzeczna prosta aleja z lip, dzieląc cały układ na dwie części rezydencjonalną
i gospodarczą. Podczas I wojny światowej pałac uległ zniszczeniu. Wyremontowany został dopiero w 1928r.

W roku 1923 dwór i cały folwark zakupiło miasto, urządzając w pałacyku sierociniec, a dwór gruntownie odrestaurowano. 

Dzisiaj kształt dworu – obecnie przy ul. Dworskiej – ma zgoła inny kształt. Nie ma stawów rybnych,   widocznych jeszcze na planach z 1933 roku, szkółki drzew i wikliniarni. W pierzei zachodniej nadal znajduje  się  murowana z cegły stodoła z końca XIXw. Natomiast od strony południowo-zachodniej i wschodniej przetrwały dwa spichlerze, Obora i dawne domy pracowników folwarku.